อาหารในวันนี้ไม่ได้แข่งขันกันเพียงเรื่องรสชาติ ราคา หรือปริมาณอีกต่อไป แต่กำลังเปลี่ยนไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ สุขภาพ โภชนาการ ความต้องการเฉพาะบุคคล และรูปแบบการบริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวทำให้เกิดแนวคิด อาหารแห่งอนาคต หรืออาหารแห่งอนาคต ซึ่งนำเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ และนวัตกรรมเข้ามาเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์อาหาร

ตั้งแต่ Alternative Protein, Functional Food, Medical Food และ Novel Food ไปจนถึงการใช้เทคโนโลยีชีวภาพในการผลิต ทำให้อุตสาหกรรมอาหารกำลังขยายขอบเขตไปสู่ Health, Biotechnology และ Bioeconomy มากขึ้น

อาหารแห่งอนาคต คืออะไร?

อาหารแห่งอนาคต หมายถึงกลุ่มผลิตภัณฑ์อาหารที่พัฒนาขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคและแนวโน้มการบริโภคในอนาคต โดยนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมเข้ามาช่วยเพิ่มคุณสมบัติหรือมูลค่าให้กับอาหาร

ตัวอย่างสำคัญ ได้แก่

Alternative Protein

โปรตีนทางเลือกจากแหล่งต่าง ๆ เช่น พืช หรือวัตถุดิบรูปแบบใหม่ที่สามารถนำมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์อาหารได้หลากหลาย

Functional Food

อาหารที่มีส่วนประกอบหรือคุณสมบัติเพิ่มเติม ซึ่งออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ด้านสุขภาพและโภชนาการ

Medical Food

อาหารที่พัฒนาขึ้นสำหรับผู้ที่มีความต้องการด้านโภชนาการเฉพาะ หรือมีข้อจำกัดในการบริโภคอาหารทั่วไป

Novel Food

อาหารหรือส่วนประกอบอาหารที่มีแหล่งวัตถุดิบหรือกระบวนการผลิตรูปแบบใหม่ และอยู่ภายใต้ข้อกำหนดด้านความปลอดภัยและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง

ทำไมอาหารแห่งอนาคต จึงได้รับความสนใจมากขึ้น?

ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับสุขภาพมากขึ้น

ความต้องการอาหารที่ตอบโจทย์สุขภาพและโภชนาการเฉพาะด้าน ทำให้ตลาดอาหารขยายไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มมากขึ้น

เทคโนโลยีช่วยสร้างผลิตภัณฑ์อาหารรูปแบบใหม่

เทคโนโลยีช่วยให้ผู้ผลิตสามารถพัฒนาวัตถุดิบ สูตรอาหาร และกระบวนการผลิตได้ละเอียดขึ้น ส่งผลให้เกิดผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น โปรตีนทางเลือก อาหารเพื่อสุขภาพ และส่วนประกอบอาหารมูลค่าสูง

อาหารกำลังเชื่อมโยงกับเทคโนโลยรชีวภาพ

เทคโนโลยีชีวภาพเข้ามามีบทบาทตั้งแต่การพัฒนาวัตถุดิบ การหมัก การผลิตส่วนประกอบอาหาร ไปจนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารรูปแบบใหม่

ทำให้ Future Food มีความเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรม Biotechnology, Healthcare และ Bioeconomy มากขึ้น

ประเทศไทยมีโอกาสในอุตสาหกรรม Future Food อย่างไร?

ประเทศไทยมีพื้นฐานที่แข็งแรงด้านการเกษตรและอุตสาหกรรมอาหาร ทั้งในด้านวัตถุดิบ การแปรรูป และการส่งออก ซึ่งสามารถนำมาต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์อาหารที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น

ข้อมูลจาก BOI ระบุว่า กลุ่มเกษตร อาหาร และเทคโนโลยีชีวภาพเป็นหนึ่งในกลุ่มอุตสาหกรรมที่ได้รับการส่งเสริม และมีการสนับสนุนการพัฒนาอาหารรูปแบบใหม่ เช่น Alternative Protein, Organic Food และ Medical Food

โอกาสของไทยจึงสามารถพัฒนาไปตั้งแต่

วัตถุดิบ → การแปรรูป → เทคโนโลยีอาหาร → ผลิตภัณฑ์อาหารมูลค่าเพิ่มสูง

ซึ่งช่วยให้ประเทศไทยสามารถต่อยอดจากฐานการผลิตอาหารเดิมไปสู่อุตสาหกรรมอาหารแห่งอนาคตได้

เทคโนโลยีอาหาร กำลังเปลี่ยนโรงงานอาหารอย่างไร?

Future Food ไม่ได้เปลี่ยนเพียงตัวผลิตภัณฑ์ แต่ยังส่งผลต่อกระบวนการผลิตภายในโรงงาน

โรงงานอาหารยุคใหม่สามารถนำเทคโนโลยีต่าง ๆ เข้ามาใช้ เช่น

• Automation

• Robotics

• AI และการวิเคราะห์ข้อมูล

• Smart Manufacturing

• เทคโนโลยีการแปรรูปอาหารขั้นสูง

• Biotechnology

• Precision Fermentation

• ระบบควบคุมคุณภาพ

• ระบบตรวจสอบย้อนกลับ

ทำให้โรงงาน Future Food มีลักษณะใกล้เคียงกับ Advanced Manufacturing มากขึ้น และต้องการทั้งเทคโนโลยี บุคลากร และโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสม

จากอุตสาหกรรมอาหาร สู่ อุตสาหกรรมอาหารแห่งอนาคต

การเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมอาหารไม่ได้หมายความว่าอาหารรูปแบบเดิมจะหายไป แต่เป็นการเพิ่มโอกาสใหม่ผ่านการผสาน อาหาร วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการผลิต

ประเทศไทยมีทั้งฐานวัตถุดิบ ฐานการผลิตอาหาร และประสบการณ์ด้านการส่งออก ซึ่งสามารถนำมาต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์อาหารมูลค่าเพิ่มสูง เช่น Alternative Protein, Functional Food และ Medical Food

สำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการลงทุนใน Future Food การเลือกพื้นที่ที่มีระบบสาธารณูปโภคพร้อม สามารถรองรับเทคโนโลยีการผลิต และมีพื้นที่สำหรับการขยายกำลังการผลิต จึงเป็นอีกปัจจัยที่ควรพิจารณาตั้งแต่เริ่มต้น

ด้วยระบบสาธารณูปโภคด้านไฟฟ้า น้ำ และพื้นที่สำหรับรองรับภาคอุตสาหกรรม สวนอุตสาหกรรม 304 สามารถเชื่อมโยงกับการเติบโตของอุตสาหกรรมอาหารและการผลิตสมัยใหม่ในประเทศไทยได้ โดยรายละเอียดความต้องการด้านสาธารณูปโภคควรพิจารณาตามลักษณะของแต่ละกระบวนการผลิต